Kerst in Barcelona

Kerst vieren in Barcelona? Hoewel de stad vooral bekendstaat als een zomerse bestemming, is het in de koudere maanden (met vaak temperaturen van rond de 17 graden!) van het jaar ook bepaald geen straf om in de stad te zijn. Rond de feestdagen is de sfeer fantastisch en is het qua toerisme bovendien een stuk minder druk.

Vanaf eind november brandt de kerstverlichting in Barcelona weer en waan je je ’s avonds in een romantische sprookjesstad: de ideale setting voor een fijne wandeling. Neem wel een winterjas of een dik vest mee, want zodra de zon onder is kan het ook in Barcelona best fris zijn.

Kerstavond, 25 en 26 december

Het belangrijkste kerstmoment voor de Catalanen is de avond van 24 december, kerstavond. De meeste locals brengen deze avond door met hun familie en genieten van een uitgebreid diner. Na het eten gaan veel mensen naar de nachtmis, die om middernacht begint. Overdag zijn de winkels overigens gewoon open, al sluiten ze wel wat eerder dan op gewone dagen.

Op eerste kerstdag zijn bijna alle Spanjaarden vrij en zullen de winkels – op wat kleine supermarktjes in het centrum na – musea en andere bezienswaardigheden gesloten zijn. Ook veel restaurants sluiten deze dag hun deuren, dus check dat van tevoren even! Restaurants die wel open zijn, hebben vaak een speciaal kerstmenu of kerstarrangement, waar je het best voor kunt reserveren. Houd er wel rekening mee dat je met kerst extra duur uit bent in de meeste restaurants.

Hoewel tweede kerstdag in Spanje niet bestaat, is 26 december wel een dag waarop de meeste Catalanen vrij zijn. De dag na kerst staat in de regio in het teken van de Dag van Sint-Steven (Sant Esteve), de eerste martelaar van het christendom, en is een officiële feestdag. De meeste winkels zijn deze dag dus, net als in Nederland en België, niet open.

Spaanse en Catalaanse kersttradities

Net als in de meeste andere landen is een dennenboom ook in Spanje gebruikelijk. Daarnaast is de kerststal (pessebre in het Catalaans en belén in het Spaans) belangrijk. Maar er zijn ook tradities, die wij niet kennen.

De schijtende oom

Zo tref je in de Catalaanse huishoudens in de weken voorafgaand aan kerst de zogenoemde ‘tío nadal’ aan (‘kerstoom’). Dit is een boomstronk met een gezichtje. De tío komt in huis op 8 december, de Dag van de Onbevlekte Ontvangenis, ook al een officiële feestdag in Spanje. Kinderen worden geacht goed voor hem te zorgen. Als ze dat doen, zal deze ‘tío nadal’ met kerst namelijk cadeautjes geven. Bij dat ritueel wordt er met een stok hard op ome kerst geslagen, terwijl hem letterlijk wordt gevraagd te schijten. Vervolgens schijt hij de pakjes uit.

Voor Carola’s Tips maakten wij een filmpje waarbij de caga tío de hoofdrol speelt.

De kakker

Naast de tío nadal, kom je met kerst ook een andere opvallende figuur tegen in Barcelona en de rest van Catalonië: de caganer, letterlijk de ‘kakker’. Deze staat gehurkt met zijn broek op zijn enkels en zijn billen bloot in de kerststal. Gedacht wordt dat de caganer staat voor vruchtbaarheid. Tegenwoordig hebben de figuurtjes de gezichten en gestaltes van beroemde voetballers, politici en andere bekendheden.

Zien & doen met kerst in Barcelona

De bovengenoemde figuren kom je uiteraard tegen op de kerstmarkten in de stad. Er zijn twee  traditionele kerstmarkten, zoals de Santa Llucia op Placa Nova bij de kathedraal (ma-do van 10.30 tot 20.30 uur en op vr-zo van 10.30 tot 21.30 uur), en die rondom de Sagrada Família (dagelijks tussen 10.00 en 21.00 uur). Let op: op deze kerstmarkten vind je geen kraampjes met lekkernijen of een glas glühwein.

Voorafgaand aan het Driekoningenfeest staan er aan de Gran Vía tientallen marktkraampjes waar allerhande cadeaus en hebbedingetjes worden verkocht (vanaf 19 december t/m 6 januari, dagelijks van 11.00 tot 14.00 uur en van 17.00 tot 21.00 uur).

De levensgrote kerststal is ieder jaar weer anders en wordt opgetuigd op Plaça de Sant Jaume. Hier staat ook een grote kerstboom.

De Sagrada Familia wordt iedere avond prachtig verlicht! Vanaf 18.30 uur kun je hiervan genieten. Op de façade van Casa Batlló vind rond de kerst iedere middag om 17.30 een bijzonder spektakel plaats.

Naar de kerk met kerst? Ook dat kan in Barcelona. Je kunt bijvoorbeeld de mis bijwonen in de Santa María del Mar-kerk, deze vindt plaats op 24 december om 23.00 uur. In de Sagrada Familia vindt geen nachtmis plaats.

Wat eten de locals met Kerst?

Op eerste kerstdag wordt er uitgebreid geluncht met vrienden en familie. Traditioneel komt er als voorgerecht galets op tafel, dat is soep daarin met een soort reuzemacaroni erin die de vorm hebben van enorme slakken, gevuld met gehaktballetjes. Verder gaan er kikkererwten in of witte bonen, iedere familie heeft z’n eigen recept en vaak nog groenten als wortel en kool. Na deze soep komt er vlees op tafel, bijvoorbeeld een gevulde kalkoen en als nagerecht: mierzoete turrón!

Op tweede kerstdag worden de restjes vlees van de dag ervoor verwerkt in de canelones, een gerecht waar de Catalanen heel trots op zijn, variant op de Italiaanse cannelloni. Iedere grootmoeder heeft haar eigen recept. De smaak is zo rijk omdat het vlees de hele nacht in alle rust al z’n smaken heeft kunnen mengen, om daarna in de bekende pastarolletjes te eindigen en overgoten te worden met veel bechamelsaus.

Turrón, de zoete verleiding tijdens de kerstdagen

Volop te verkrijgen in de donkere dagen voor kerst: turrón of zoals de Catalanen zeggen: turró. Er staat doorgaans een lange rij voor een van de oudste winkels van de stad, Casa Gispert (verstopt in de smalle straat naast de Santa María del Mar in El Born), je moet er met deze drukte zelfs een nummertje trekken. Ook op de markt voor de Basícia del Pi en op de overdekte markten kun je het proeven en kopen. Leuk om mee naar huis te nemen (of in het vliegtuig op te peuzelen).

In menig kerspakket zit een reep turrón om als dessert of bij de koffie op te eten na het kerstdiner. Glaasje zoete wijn erbij en het geluk is compleet! Deze traditie gaat terug tot de cultuur van de Moren die hier eeuwen geleden hun stempel drukten op de Spaanse keuken.

Meer weten? Bekijk de aflevering van Carola’s tips over deze heerlijkheid:

Oud en nieuw en Driekoningen

Oud en nieuw wordt uiteraard ook in Barcelona gevierd, vanaf 23.00 is er een grote show op de Montjuïc met een speciale oudjaareditie van de fonteinenshow, die tot ongeveer 00.30 duurt. Ook wordt er vuurwerk afgestoken.

Een eigenaardige traditie: bij iedere klokslag om middernacht eten de Catalanen een druif. Let op, dit klinkt simpeler dan het is! Kleine exemplaren uitzoeken, het velletje van tevoren verwijderen en de cava binnen handbereik helpt allemaal. De laatste dagen van het jaar zijn deze druiven overal te krijgen en worden er pakketjes met twaalf druiven uitgedeeld in winkels, bars en hotels.

Driekoningen wordt uitgebreid gevierd in Spanje, kinderen kijken ernaaruit zoals Nederlandse kinderen naar Sinterklaas. Op 5 januari is er een grote Driekoningenstoet (vergelijkbaar met de carnavalsoptochten in het zuiden van ons land) waarbij er snoepgoed naar de toeschouwers wordt gegooid. Op 6 januari worden er kadootjes uitgepakt en traditioneel met elkaar gegeten met als hoogtepunt de speciale Driekoningentaart: er zit een boon en een koninkje in verwerkt. Zit in jouw stukje taart de koning dan krijg je een kroon op, maar heb je de boon…dan moet je de taart betalen!