Fundació Antoni Tàpies

Fundació Antoni Tàpies

De Fundació Antoni Tàpies, een museum met hedendaagse kunst in het hart van de wijk Eixample, valt onmiddellijk op door het uit kilometers staaldraad bestaande werk van de kunstenaar op het dak, genaamd Nuvol i Cadira (wolk en stoel).


Tickets & Tours

De stichting werd opgericht door kunstenaar Antoni Tàpies zelf, in 1984. Hij wilde de inwoners en bezoekers van Barcelona kennis laten maken met hedendaagse kunst en hoe die het leven van de moderne mens beïnvloedt.

In het pand, het allereerste modernistische gebouw van de stad (in 1880 ontworpen door Lluís Domènech i Montaner, die ook Hospital de Sant Pau en het Palau de la Música op zijn naam heeft staan), vind je een uitgebreide collectie met werk van de avant-gardistische kunstenaar door de jaren heen, voor een deel door de kunstenaar zelf geschonken.

Het gebouw zelf is een oase van rust, met van binnen veel licht met glas en witte accenten. Bovendien is het op loopafstand vanaf het centrale Plaça de Catalunya (minuut of tien) en kun je het makkelijk combineren met een bezoek aan Gaudí’s Casa Battló, dat letterlijk om de hoek staat.

Het leven van Antoni Tàpies

Antoni Tàpies i Puig werd geboren in Barcelona in het jaar 1923 in een liberale Catalaanse familie. Zijn vader was advocaat en zijn moeder kwam uit een politiek nest. Op zijn achttiende kreeg hij een ernstige longziekte en je kunt zeggen dat het dankzij die heftige gebeurtenis is, dat hij zich begon te ontplooien als kunstenaar.

Fundació Antoni TàpiesIn het herstellingsoord waar hij ongeveer een jaar moest doorbrengen, vond hij troost in de muziek van Wagner, literatuur van Nietzsche en Thomas Mann en maakte hij replica’s van werken van Pablo Picasso en Vincent van Gogh. Ook begon hij intensief te tekenen.

Ondanks zijn grote interesse voor de kunst, begon hij toch een rechtenstudie om net als zijn vader de advocatuur in te gaan. Hij zou die studie echter nooit afmaken en stortte zich in plaats daarvan met hart en ziel, als autodidact (op twee maanden kunstacademie na) op een leven als kunstenaar.

Tàpies ontwikkelde zich tot een van de meest succesvolle Spaanse kunstenaars van de twintigste eeuw met een groot hart voor de ‘Catalaanse zaak’. Hij stierf in 2012, op achtentachtig-jarige leeftijd.

Tàpies en de Catalaanse politiek

Tàpies bleef tijdens de Spaanse burgeroorlog (1936-1939) in Catalonië wonen en ook tijdens het Franco-regime was hij ondanks zijn vele reizen altijd trouw aan zijn geliefde geboortestad Barcelona. In 1966 werd hij opgepakt door de politie omdat hij illegale, politiek getinte bijeenkomsten had georganiseerd in een klooster in de buurt van Barcelona.

Vier jaar later, in 1970, trok hij zich samen met Joan Miró terug in het klooster van Montserrat uit solidariteit met de degenen die tijdens een rechtszaak tegen Catalaanse progressievelingen niet hun kameraden hadden verraden. Het waren de laatste, roerige jaren van de dictatuur van Francisco Franco.

Vergeet tijdens je uitstapje naar de Montserrat, de beroemde “gezaagde berg”, niet om een kijkje te nemen in het Museu de Montserrat. Je vindt er naast een grote collectie werken van oude meesters, werken van o.a. Tàpies, Picasso en Dalí.

Het werk van Tàpies

Fundació Antoni Tàpies
Typerend voor de werken van Tàpies is het gebruik van allerlei materialen die aanvankelijk niet meteen beschouwd werden als kunstzinnig. Stof van marmer, zand, draden en gerecyclede voorwerpen. Zelfs oude sokken en verroeste fietsen. Dit werd “materiaalkunst” genoemd.

Mystiek en het kruis

Fundació Antoni Tàpies

Tàpies wilde zijn werken graag de kracht geven om de innerlijke wereld van mensen te transformeren. Een symbool dat je heel veel tegenkomt in het werk van de kunstenaar is het kruis of de letter T, soms heel onopvallend ergens in een hoekje van een schilderij, andere keren juist heel groot en aanwezig.

Hij had hier overigens niet per se een religieuze bedoeling mee, maar zag het meer als iets wat toevallig een betekenis aanneemt, afhankelijk van de achtergrond en persoonlijke ervaringen van degene die er naar kijkt.

Ramon Llull

Iemand door wie Tapiès zich graag liet inspireren was Ramon Llull, een dertiende-eeuws mysticus, filosoof, theoloog en wetenschapper, die beschouwd wordt als de eerste belangrijke schrijver die in de Catalaanse taal schreef. Hij zorgde ervoor dat het Catalaans de status van een literaire taal kreeg.

Hij ontwierp een eigen alfabet dat onafhankelijk stond van de gesproken taal, hij noemde het Ars combinandi. Veel kunstwerken van Tàpies bevatten verwijzingen naar dit speciale alfabet, met combinaties van getallen en lettertekens, die je op verschillende manieren kunt interpreteren.

Eerbetoon aan Picasso

antoni tàpies
Barcelona a Picasso 1983

In 1981 gaf de gemeente van Barcelona de opdracht aan Tàpies om een eerbetoon aan Pablo Picasso te maken. Dit bijzondere werk kun je bekijken aan de Passeig de Picasso, naast stadspark La Ciutadella.

Tàpies gebruikte een verzameling modernistische meubels, geïnspireerd op de periode dat Picasso in Barcelona leefde. Dwars erdoorheen een kruis van wit ijzer die doen denken aan de industrie uit de twintigste eeuw. Op elkaar gestapelde stoelen, bij elkaar gehouden met een touw en een paar witte doeken waarop zinnen staan van Picasso.

Een van die zinnen is bijvoorbeeld: “un quadre no és per decorar un saló, sinó que és una arma d’atac i de defensa contra l’enemic” (een schilderij is niet bedoeld als decoratie voor een huiskamer, maar als een wapen en verdediging tegen de vijand).

Zijn laatste werken

De laatste werken van Tàpies zijn een weerspiegeling van pijn, zowel fysiek als spiritueel. Allebei deel van het leven. Beïnvloed door het boeddhisme, raakte Tapiès ervan overtuigd dat als een mens dit beter begreep, hij of zij een beter en vooral gelukkiger leven kon leiden.

Hij werd zeer geraakt door gebeurtenissen in de jaren negentig, zoals de oorlog in voormalig Joegoslavië en de moorden in Rwanda. Dat zie je terug in elementen zoals lijkkleden, doodskisten en dode lichamen in zijn kunst.

De bibliotheek van de Fundació Antoni Tàpies

Fundació Antoni TàpiesAntoni Tàpies: “Kunst is niet om te begrijpen, maar om te voelen”.

In 1990 opende binnenin het gebouw een bibliotheek. Je kunt de bibliotheek deels bekijken vanuit het museum, maar om naar binnen te mogen moet je van te voren een afspraak maken (in het weekend gesloten). De prachtige ruimte is ingericht als cultureel centrum met niet alleen boeken over thema’s als schilderkunst, design, architectuur en muziek, maar ook publicaties over Tàpies zelf, met persoonlijke documenten als persuitnodigingen en audiovisuele materialen.

Belangrijkste onderscheidingen

    • 1983: Medalla d’Or de la Generalitat de Catalunya. Dit is de hoogste Catalaanse onderscheiding die een kunstenaar, econoom, politicus, musicus/componist, architect of auteur kan krijgen. In 1978 ging Joan Miró hem voor en later Salvador Dalí in 1981.
    • 1990: Prins van Asturie-prijs. Een van de meest prestigieuze prijzen in de Spaanstalige wereld.
    • 2010: Tàpies wordt verheven tot de adel voor zijn belangrijke bijdrage aan de kunst.

Voorproeven

Persoonlijke tips

  • Als je van plan bent om meer dan drie kunstmusea te bezoeken in Barcelona, dan kun je met het ArTicket een stuk goedkoper uit zijn. Je kunt ‘m via deze link met 5% korting bestellen.
  • De Fundació Antoni Tàpies ligt vlakbij de chique Passeig de Gràcia, als je het museum uitloopt naar links. Maar als je rechtsaf gaat, kom je bij de Rambla de Catalunya, eigenlijk het verlengde van de beroemde Rambla. Deze wandelboulevard is bezaaid met gezellige terrasjes, stijlvolle winkels en patisserieën.
  • Meer Tàpies zien? In de buurt van de stichting, om precies te zijn in de straat Consell de Cent tussen Rambla de Catalunya en Enric Granados – waar het aantal kunstgalerijen per vierkante meter het hoogst is van de hele stad – kun je ook Galeria Toni Tàpies bezoeken.

Praktische info

Openingstijden: dinsdag t/m zondag tussen 10.00 en 19.00 uur. Gesloten op maandag, op 1 en 6 januari en op 25 december.
Prijzen: de reguliere toegangsprijs bedraagt €7. Studenten en 65-plussers betalen €5,60. Kinderen tot 16 jaar gratis.

Adres & plattegrond

Fundació Antoni Tàpies
Carrer d’Aragó 255
08007 Barcelona
934870315
Metro: L3L4