Bezoek El Born CCM in Barcelona



El Born CC

El Born CCM was tot eind jaren ’70 een versmarkt en zou eigenlijk worden omgetoverd tot bibliotheek. Bij de werkzaamheden werden echter belangrijke archeologische vondsten uit het begin van de achttiende eeuw gedaan, waar nu iedereen naar mag komen kijken. Vinden wij zeker een bezoek waard. Neem je camera mee!

De oude Mercat del Born (1876) stamt uit de begintijd van het Catalaans modernisme en deed ongeveer een eeuw lang dienst, aanvankelijk als versmarkt voor de buurtbewoners en daarna, in 1921, als pakhuis voor groenten en fruit. De grootste die er in Barcelona was destijds.

Het marktgebouw is een goed voorbeeld van de toepassing van ijzerarchitectuur, een stroming die onder modernistische bouwmeesters zeer geliefd was. De hal werd ontworpen door Antoni Rovira i Trias, die daarna ook de Mercat Sant Antoni ontwierp (waaronder trouwens ook hele oude stadsresten werden gevonden die de heropening van de markt in de wijk Sant Antoni nog altijd vertragen).

Geschiedenis El Born CCM

Nadat de Catalanen op 11 september 1714 de strijd tegen het Franse leger moest opgeven en daarmee al hun met trots verworven vrijheden, moesten veel huizen worden afgebroken om de citadel te bouwen. Dat is nu waar het park La Ciutadella ligt. De kanonnen in het fort stonden deels op Barcelona gericht, bedoeld om de rebelse Barcelonezen zoveel mogelijk te onderdrukken.

De plek waar de markthal stond, werd destijds hard getroffen en daarom zijn die resten zo enorm belangrijk, zeker voor Catalanen die zich sterk maken voor een onafhankelijk Catalonië. Ieder jaar wordt op 11 september de val van Catalanen herdacht.

Koning Filips V was een wrede vorst die met harde hand over de Catalanen heerste, hij had een hekel aan alles wat Catalaans was. Zodra hij het voor het zeggen kreeg, verbood hij de zo geliefde Catalaanse taal en werd het zelfbestuur in Catalonië, de Generalitat de Catalunya, afgeschaft. Een moeilijke tijd brak aan in Catalonië. Koning Filips V zou de langstzittende Spaanse koning worden (45 jaar maar liefst).

Van bibliotheek tot museum

Voor de steeds verder uitdijende stad Barcelona werd het gebouw eigenlijk te klein en in 1971 sloten de deuren definitief. Het bouwwerk zou worden gesloopt maar hier was veel verzet tegen en uiteindelijk bleef het staan. Het bleef zo’n dertig jaar leeg staan en raakte steeds verder in verval totdat in 1979 door het toenmalige stadsbestuur werd besloten dat in de oude markthal een bibliotheek zou worden gevestigd.

En toen werden er archeologische resten uit de vroege achttiende eeuw onder de grond aangetroffen en belandde het idee voor een bibliotheek in de prullenmand. Archeologen begonnen hun onderzoek in 1994  en pas in 2003 werd definitief het besluit genomen om er een cultureel centrum van te maken, toen nog het Born CC.  Pas tien jaar later, in 2013, vond de officiële opening plaats en wel op de voor Catalonië zo belangrijke datum: 11 september.

El Born CCM
Aanvankelijk kreeg het centrum de naam El Born CC, de afkorting CC staat voor centre cultural, cultureel centrum. Recent werd de letter M toegevoegd, die staat voor memòria, wat ‘herinnering’ betekent.

De onafhankelijkheidsstrijd van de Catalanen

In 2013, op 11 september uiteraard, werd voor het eerst de Vía Catalana cap a la Independència georganiseerd. Er werd een menselijke keten gevormd met niet minder dan 1,6 miljoen mensen, hand in hand en gekleed in speciale gele t-shirts met daarop leuzen als: Ara és l’Hora wat betekent: Nu is het moment.

De rij van ruim 400 kilometer stond vanaf de Franse grens tot over de Catalaanse grenzen, in de provincie van Valencia. Een enorm succes waar de mensen die erbij waren niet met droge ogen over kunnen navertellen. Sindsdien zijn er meerdere menselijke ketens geweest maar geen enkele was zo spectaculair als de eerste.

Victus

In 2014 was het precies 300 jaar geleden dat de Catalanen op die zo beladen dag van 11 september de strijd moesten opgeven tegen de Franse vijand en daar werd zoals ieder jaar uitgebreid bij stilgestaan. De toenmalig president van Catalonië hield een emotionele toespraak voor het Born CC en er waren allerlei speciale evenementen waar scenes uit de successieoorlog werden nagespeeld.

Dat jaar, toevallig ook in september, kwam ook de historische roman Victus uit, van de Catalaanse schrijver Albert Sánchez Piñol. Het verhaal speelt zich af tijdens de woelige jaren van de successieoorlog van 1713/1714, vertelt vanuit het personage van een luitenant die in de oorlog als ingenieur werkte.

Op 4 september zou de schrijver in Utrecht een lezing houden, maar dit werd op het laatste moment tegengehouden door de Spaanse ambassade. Het zou voor onrust zorgen op dit zo politiek gevoelige moment in Spanje. De Nederlandse uitgever Signatuur noemde het “een ernstige zaak, die neigt naar censuur”.

Kritische buurtbewoners

Op de komst van El Born CCM was destijds ook kritiek, de renovatie heeft vele miljoenen gekost en nog altijd vragen kritische stadsbewoners zich af wat het museum nu eigenlijk oplevert en heerst er de angst dat de wijk massaal volstroomt met nieuwsgierige toeristen. Lange tijd hingen er aan vele balkons van de bewoners protestdoeken met teksten als: “Waar is de ziel van El Born gebleven?”.

Wat ons betreft is de hal op spectaculaire wijze gerenoveerd en is het een van de meest indrukwekkende plekken van Barcelona. Ben je geïnteresseerd in de geschiedenis van de stad en de regio, dan kun je hier een hoop leren.

El Born CCM
Je kunt binnen een rondje wandelen en interessante verhalen lezen (in het Engels) over de Catalaanse strijd.

Persoonlijke tip

Via de Passeig del Born – de straat vol leuke barretjes die aan het marktplein grenst – kom je uit bij de basiliek van Santa María del Mar, de kerk die de Barcelonezen in hun hart dragen. Voor een goed glas wijn ga je naar La Vinya del Señor en het allerlekkerste taartje eet je bij Bubó. Bij El Magnífico krijg je de beste koffie (to go) en een goede pintxo eet je op weg naar het Picassomuseum bij Euskal Etxea

Praktische informatie

In het museum is precies te zien hoe op deze plek eens de straten liepen en waar de huizen stonden. Je kunt er gratis naar binnen en de opgravingen van boven bekijken, maar je kunt tegen betaling ook deelnemen aan een rondleiding (ook de moeite waard!). In het centrum zijn tevens verschillende expositieruimten gevestigd (tegen betaling), een cafetaria en een winkel.

El Born CCM is geopend van dinsdag t/m zondag van 10.00-20.00 uur. Je kunt er gratis naar binnen (zeker even doen!), maar moet wel apart betalen als je de indrukwekkende archeologische opgravingen van dichtbij of een van de exposities wil bekijken. In juni, juli en augustus kun je een tour doen met een gids (in het Engels of Frans), klik hier voor meer informatie.

Handig om te weten

Op bepaalde speciale dagen en sommige zondagen zijn veel musea in Barcelona gratis te bezoeken, klik hier voor een overzicht.

Adres & plattegrond


Bezoek El Born CCM in Barcelona
Plaça Comercial 12
08003 Barcelona
Metro: L1L4

Meer bezienswaardigheden: